Geachte lezer,

Van creatieve ateliers in opgeknapte onderhoudsloodsen tot technologische startups in vroegere fabrieksruimtes. Soortgelijke invullingen zijn tegenwoordig niet meer weg te denken van voormalige industrielocaties en industrieel erfgoed. Het is een trend die al meerdere (succesvolle) afgeronde herontwikkelingsprojecten in Nederland heeft op laten komen, maar wat maakt dit soort gebieden nou zo interessant en voor wie?

In deze tweede editie van de 24e jaargang van het SERVICE Magazine wordt dit thema vanuit verschillende perspectieven benaderd door een breed scala van auteurs. Redactrices Marijn Kraan en Babette Boomgaard geven een korte introductie over de herontwikkeling van voormalige industrielocaties in het algemeen. Vervolgens geeft Joep van Eijkeren van SDK Vastgoed ‘food-for-thought’ in zijn thema column over verandering in de vastgoedontwikkeling. Jos Roijmans van de gemeente Eindhoven ligt daarna zijn ervaringen als programmamanager van de ontwikkeling van Spoorzone Eindhoven toe. Als vierde komt Marcel Groeneweg van Blauwhoed aan het woord over kansen en uitdagingen bij herontwikkeling van dit soort locaties. Mark van Duijn van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt daarna de externe effecten van herontwikkeling van industrieel erfgoed op woningprijzen. Evert Verhagen van Creative Cities bespreekt vervolgens van A tot Z de herontwikkeling van de Westergasfabriek in een case-study. Tot slot sluit Robin Evens van Poelmann van den Broek Advocaten het thema af met zijn artikel over de transformatieregeling.

Ook de gebruikelijke andere rubrieken van het SERVICE Magazine zijn terug te vinden in deze editie. De Lectori Salutem is ditmaal geschreven door Benny Ng van de leerstoel Real Estate Management & Development, over het onderwerp ‘Innovatieve werklocaties’. Willem van Laarhoven presenteert zijn resultaten over de toekomst van warenhuizen in Nederland in de rubriek Afstudeerder TU/e. Bovendien is het magazine zoals gebruikelijk gevuld met een aantal artikelen die niet rechtstreeks betrekking hebben op het thema.

Graag wil ik alle auteurs namens mijzelf en de redactie bedanken voor hun bijdrage in deze editie, en wens ik u als lezer veel leesplezier toe.

Benjamin Dijsselbloem
Hoofdredacteur SERVICE Magazine 2016 – 2017

De externe effecten van herontwikkeling van industrieel erfgoed op woningprijzen

dr. M. van Duijn

In de afgelopen decennia hebben vele industriële gebieden – het vastgoed en omliggende terrein – hun originele functie verloren. Lokale beleidsmakers zien kansen om de lokale economie te stimuleren door nieuwe (stedelijke) functies te geven aan deze oude industriële gebieden. Er wordt namelijk verondersteld dat de nieuwe stedelijke functies de aantrekkingskracht van het gebied vergroten voor hoogopgeleide huishoudens, (creatieve) bedrijvigheid en toerisme. Het is niet gemakkelijk om wetenschappelijk aan te tonen dat er een causaal verband bestaat tussen het herontwikkelen van industriële gebieden en de mogelijke effecten op de omgeving. De onderzoeken die zijn uitgevoerd zijn voornamelijk gebaseerd op anekdotes of beschrijvende statistieken. Mijn co-auteurs en ik hebben een eerste poging gedaan om een deel van de externe effecten te onderzoeken gebruikmakende van state-of-the-art econometrische modellen. Dit artikel gaat in op het onderzoek dat is gedaan naar de herontwikkeling van industrieel erfgoed en de externe effecten op de woningprijs van omliggende woningen in Nederland (Van Duijn, 2013; Van Duijn et al., 2014; Van Duijn et al., 2016). Resultaten tonen aan dat de negatieve externe effecten op woningprijzen van omliggende woningen die er waren voor de start van de herontwikkeling tijdens de herontwikkeling verdwijnen. Dit suggereert dat woningbezitters anticiperen op het verdwijnen van de negatieve externe effecten voordat het herontwikkelingsproject is afgerond. Positieve externe effecten op woningprijzen van omliggende woningen worden alleen waargenomen na de herontwikkeling van industrieel erfgoed en alleen in de grote steden in Nederland. Hierna zal dieper worden ingegaan op de onderzoeken die zijn uitgevoerd en hoe de resultaten tot stand zijn gekomen.