De opmars van woon-zorgsamenwerkingen
Editie: 33- XXXX
Published on: 31 maart 2026
Vergrijzing, toenemende druk binnen de GGZ en gehandicaptenzorg en de verschuiving van intramurale naar extramurale zorg, brengen nieuwe opgaven met zich mee (Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, 2025). Steeds vaker realiseren woningcorporaties zorgtoegankelijke woningen, terwijl zorg niet fysiek aanwezig is of alleen op de achtergrond wordt georganiseerd. Tegelijkertijd zijn er tekorten aan zorgpersoneel, geschikte bouwlocaties en investeringsruimte (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 2025). In dit spanningsveld groeit de samenwerking tussen zorginstellingen en woningcorporaties uit tot een belangrijk onderdeel van de vastgoedmarkt. De praktijk leert dat het verbinden van deze partijen en het zorgvuldig coördineren van het proces het verschil maakt tussen plannen op papier en projecten die daadwerkelijk worden gerealiseerd. De verschuiving van intramurale zorg naar ‘verpleeghuiszorg thuis’ is daarbij een belangrijke ontwikkeling.
Van zorgvastgoed naar woonomgevingen met betekenis
In 2025 is meer dan 20% van de Nederlandse bevolking 65 jaar of ouder. Als gevolg daarvan stijgt het aantal mensen met chronische aandoeningen en dementie, wat resulteert in een grotere en complexere zorgvraag (Nederlandse Zorgautoriteit, 2025). Tegelijkertijd wordt nauwelijks nog gestuurd op uitbreiding van verpleeghuiscapaciteit (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), 2024). Zorgorganisaties zoeken oplossingen in het slimmer organiseren van zorg, vaak in combinatie met het eigen sociale netwerk van cliënten (Sociaal en Cultureel Planbureau, 2018). Geclusterde woonvormen spelen hierin een belangrijke rol. Deze woonvormen bestaan uit reguliere woningen die dicht bij elkaar zijn gesitueerd en zorgtoegankelijk zijn ingericht. Doordat mensen met een zorgbehoefte dicht bij elkaar wonen, kan zorg efficiënter worden georganiseerd en ontstaat ruimte voor ontmoeting en dagbesteding. Daarmee wordt vanuit de ontwikkeling van verpleeghuiszorg thuis een beroep gedaan op de woningcorporaties om zorgtoegankelijke appartementengebouwen te ontwikkelen. Een bijkomend voordeel is dat het realiseren van dit soort woonproducten ook de doorstroming op de woningmarkt kan bevorderen.
Samenwerking in de praktijk: wonen, zorg en omgeving verbonden
Een goed voorbeeld van hoe die samenwerking er in de praktijk uitziet, is De Jonkvrouw in Geldrop in de wijk Zesgehuchten. Deze ontwikkeling, gerealiseerd in 2024, ligt direct naast station Geldrop aan de rand van park De Beekweide. Hier ontwikkelden Wooninc. en Vitalis een plan waarin meerdere zorgdoelgroepen samenkomen. Mensen met een verstandelijke beperking, ouderen met een intensieve zorgvraag, zelfstandig wonende 55-plussers en bewoners in de vrije sector wonen hier naast elkaar. Vanuit het Wooninc.Plus-concept zijn verschillende woon- en zorgvormen geïntegreerd, met zelfstandigheid als uitgangspunt en zorg van Vitalis en Lunet in de directe nabijheid. Door intensieve afstemming tussen Wooninc., Vitalis, gemeente Geldrop en omwonenden is een breed gedragen plan gerealiseerd dat laat zien hoe een inclusieve woon- en zorgomgeving tot stand kan komen.
Projecten als deze vragen niet alleen om inhoudelijke expertise, maar ook om procesinzicht: wie heeft wanneer welke rol, welke belangen spelen er en hoe worden keuzes vastgelegd. Vanuit onze rol in deze en vergelijkbare projecten zien wij dat juist dit procesinzicht in de beginfase bepalend is voor de haalbaarheid op lange termijn.
Paramedisch centrum De Jonkvrouw in Geldrop – Wooninc. en Vitalis
Gedeelde maatschappelijke opgaven
Zorginstellingen en corporaties zijn beide organisaties met een maatschappelijke taak. Zorginstellingen bieden passende huisvesting voor cliënten met uiteenlopende zorgbehoeften, maar hebben vaak te maken met verouderd en ongeschikt vastgoed, beperkte investeringsruimte en toenemende zorgzwaarte en -complexiteit. Woningcorporaties vervullen een publiekrechtelijke taak op het gebied van volkshuisvesting. Zij realiseren betaalbare woningen, leefbare wijken en sturen op verduurzaming van hun woningvoorraad, binnen duidelijke financiële en maatschappelijke kaders.
Deze maatschappelijke opgaven overlappen steeds vaker, zeker waar het gaat om huisvesting voor ouderen en kwetsbare doelgroepen. Demografische ontwikkelingen, schaarste aan locaties en beperkte investeringsruimte versterken deze overlap. In de praktijk betekent dit dat partijen elkaar nodig hebben om ambities waar te maken. Het bundelen van kennis, middelen en organisatiekracht kan worden georganiseerd door een onafhankelijk projectmanagementbureau, dat fungeert als verbinder en sparringpartner dat partijen ondersteunt bij het structureren van besluitvorming en het opstellen van een gedeeld referentiekader.
De samenwerking tussen zorginstellingen en woningcorporaties kent verschillende juridische en organisatorische vormen. De meest voorkomende is de langdurige huurovereenkomst, waarin de corporatie investeert en de zorginstelling het vastgoed exploiteert. Tegelijkertijd verschuift de maatschappelijke trend naar modellen waarin bewoners zelf huren bij de corporatie en zorg afnemen van een zorgpartij (Planbureau Voor de Leefomgeving, 2019). De samenwerking zit dan minder in eigendom en meer in gezamenlijke toewijzing, aanwezigheid van zorg en het organiseren van diensten voor de doelgroep. Voor zorgorganisaties is het daarbij van belang dat voldoende zorgafnemers beschikbaar zijn om de zorg efficiënt te organiseren. Dit vraagt om duidelijke afspraken vooraf, bijvoorbeeld via een koppelbeding en heldere demarcaties tussen wonen en zorg. In deze fase kan een onafhankelijke en professionele blik, zoals die van Laride, helpen om belangen, uitgangspunten, risico’s en randvoorwaarden expliciet te maken en vast te leggen.
Complexiteit vraagt om rolvastheid
Samenwerkingen tussen zorginstellingen en woningcorporaties zijn complex door verschillen in risicoprofiel, governance, financiering en besluitvorming. Tegelijkertijd staan beide sectoren onder druk door ontwikkelingen als vergrijzing, extramuralisering van de zorg, veranderende bekostiging en toenemende regelgeving. Deze context vraagt om duidelijke regie. Wij vervullen hierin een onafhankelijke, verbindende rol door belangen, risico’s en afhankelijkheden vroegtijdig inzichtelijk te maken en te zorgen voor een gezamenlijk vertrekpunt. In de initiatieffase ondersteunen onze vastgoedspecialisten bij haalbaarheid, scenario’s en kaders; in latere fases voeren projectmanagers de regie in het ontwerpproces, de besluitvorming en de uitvoering.
Zorgvastgoedprojecten kennen uiteenlopende en samenhangende risico’s, zoals stijgende bouw- en financieringskosten, onzekerheid over zorgvraag, bezettingsgraad en leegstandsrisico’s. Ook eisen op het gebied van veiligheid en zelfredzaamheid, waaronder brandveiligheid, hebben een directe impact op investeringen en exploitatie. Vertragingen in besluitvorming kunnen deze risico’s versterken en leiden tot hogere kosten of suboptimale oplossingen. Door strategisch advies, planvorming en realisatie integraal te benaderen, blijven kwaliteit en risico’s beheersbaar en worden belangen van alle partijen zorgvuldig op elkaar afgestemd.
De uitdagingen in het Nederlandse zorgvastgoed vragen om een bredere blik dan alleen samenwerking als organisatiemodel. Door extramuralisatie, onder meer in de gehandicaptenzorg, verschuift de zorg steeds vaker naar de leefomgeving van cliënten. Met de juiste ondersteuning en zorg op afstand kunnen veel mensen langer zelfstandig thuis wonen, waarbij het eigen netwerk een belangrijke rol blijft spelen (Planbureau Voor de Leefomgeving, 2019). Dit vraagt om vastgoed dat meebeweegt met veranderende zorgconcepten. Courant bouwen wordt daarbij steeds belangrijker: gebouwen die geschikt zijn voor meerdere doelgroepen, langer meegaan en minder ingrijpende en kostbare aanpassingen vragen. De focus verschuift naar het ontwikkelen van vastgoed met meer flexibiliteit en restwaarde, zodat het inzetbaar blijft bij veranderende vraag. Tegelijk wordt gezocht naar meer schaal en volume om efficiënter te kunnen bouwen en exploiteren. In dit speelveld blijft samenwerking met vastgoedeigenaren essentieel, niet als doel op zich, maar als middel om zorg en wonen duurzaam te verbinden en cliënten zoveel mogelijk ondersteuning te bieden in hun eigen vertrouwde omgeving.
Community care als ruimtelijk en organisatorisch concept
Bij de ontwikkeling van nieuwe huisvesting voor Maria Oord in Dongen wordt samen met woningcorporatie Casade invulling gegeven aan het concept community care. Community care is een benadering die mensen met beperkingen of kwetsbaarheden ondersteunt om zo lang mogelijk zelfstandig en actief deel te nemen aan de samenleving, door zorg en hulp te organiseren vanuit de directe woonomgeving, met een actieve rol voor het persoonlijke netwerk, buurtbewoners en lokale professionals. Zo draagt het bij aan het tegengaan van eenzaamheid en het vergroten van zelfredzaamheid.
Maria Oord is daarbij niet alleen zorgverlener voor verpleeghuiszorg, maar vervult ook een bredere rol in de wijk: het ondersteunen van bewoners om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen, samen met mantelzorgers, vrijwilligers en buurtbewoners. De nieuwe huisvesting bestaat uit twee bouwdelen met een eigen functie en risicoprofiel. Enerzijds een appartementencomplex waar wordt gewoond met een verpleeghuiszorgvraag, intramuraal of extramuraal met een volledig pakket thuis. Anderzijds een ontmoetings- en dienstengebouw dat fungeert als hart van de wijk. Deze opzet laat zien hoe wonen, zorg en welzijn ruimtelijk en organisatorisch met elkaar kunnen worden verbonden.
Het belang van integrale procesregie
Wij ervaren dat samenwerkingen tussen zorginstellingen en woningcorporaties zelden vastlopen op de inhoud, maar juist op de manier waarop organisaties samenwerken. Verschillen in tempo, besluitvormingscultuur en verantwoordelijkheidsbeleving leiden regelmatig tot vertraging en onduidelijkheid. Zeker bij projecten met meerdere stakeholders is overzicht en regie essentieel. Integrale procesregie, belegd bij één onafhankelijke partij, helpt om verschillen in taal, tempo en belangen vroegtijdig zichtbaar te maken en gestructureerd te organiseren. Dit voorkomt dubbel werk, verkort de besluitvorming en ondersteunt partijen bij het werken aan een gezamenlijke koers.
Door samenwerking kunnen gebouwen en voorzieningen efficiënter worden benut en beter worden voorbereid op toekomstige veranderingen. Woon- en zorgfuncties worden gecombineerd, ontmoetingsruimtes gedeeld en nieuwe woonvormen ontwikkeld die zelfstandig wonen ondersteunen. In een tijd van grote personeelstekorten in de zorg wordt het belang van ontmoeting, informele netwerken en steun vanuit de buurt steeds groter.
Samenwerking vraagt om tijd, vertrouwen en heldere afspraken, maar levert ook maatschappelijke en financiële stabiliteit op. Daarnaast zorgen langdurige relaties en gezamenlijke besluitvorming zorgen voor projecten die niet alleen realiseerbaar zijn, maar ook blijvende waarde toevoegen aan de samenleving.
Toekomstperspectief
In de komende jaren zal de samenwerking tussen zorginstellingen en woningcorporaties verder intensiveren. Gemeenten sturen vaker op integrale gebiedsontwikkelingen waarin wonen, zorg en welzijn samenkomen. Dit vraagt om flexibiliteit, transparantie en partijen die in staat zijn om belangen te verbinden zonder het gezamenlijke doel uit het oog te verliezen. Tegelijkertijd neemt de complexiteit van projecten toe door schaarste aan locaties, stijgende bouwkosten en veranderende zorgbehoeften.
De kern van succesvolle woonzorgsamenwerkingen ligt in heldere afspraken, onafhankelijke regie en wederzijds begrip. Dit maakt het mogelijk om kennis, middelen en organisatiekracht te bundelen, risico’s beheersbaar te maken en de uitvoering van projecten te stroomlijnen. Bovendien zorgt deze regie ervoor dat wonen, zorg en welzijn ruimtelijk en organisatorisch met elkaar verbonden worden, zoals te zien is in voorbeelden als De Jonkvrouw en Maria Oord. Zo kunnen partijen samen woon- en zorgomgevingen realiseren die niet alleen functioneel en efficiënt zijn, maar ook een echte meerwaarde bieden voor bewoners en de wijk.
Over de auteurs: Hanne Potters en Bram Baselmans
Hanne Potters – Hanne Potters is ontwikkelingsmanager bij Laride in Veldhoven. In deze rol werkt zij aan maatschappelijke opgaven met een focus op onderwijs, wonen en zorg. Zij werkt nauw samen met opdrachtgevers, gemeenten en gebruikers om toekomstbestendige projecten te realiseren. Of het nu gaat om een kindcentrum of een visie op gebiedsontwikkeling: haar kracht ligt in het combineren van structuur en betrokkenheid, met als doel projecten te ontwikkelen met blijvende maatschappelijke impact.
Bram Baselmans – Bram Baselmans is adviseur en ontwikkelaar bij Laride. Met meer dan 20 jaar ervaring in zorgvastgoed helpt hij zorgorganisaties en woningcorporaties bij strategische vastgoedplannen en het realiseren van projecten, vooral in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg. Bram werkt graag aan complexe trajecten waarin zorg en wonen samenkomen. Daarnaast ondersteunt hij organisaties bij het maken van toekomstbestendige keuzes en weet hij versnelling te brengen in lastige trajecten.
Literatuur
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). (2024). Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024: Kiezen voor een gezonde toekomst. https://doi.org/10.21945/RIVM-2024-0110
Sociaal en Cultureel Planbureau. (2018). Veranderde zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking (M. Kromhout, N. Kornalijnslijper, & M. D. Klerk, Reds.). https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-847440.pdf
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. (2025, 9 september). Personeelstekorten in de zorg. https://www.igj.nl/onderwerpen/themas-in-het-toezicht/inzet-personeel-in-de-zorg/personeelstekort
Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. (2025, 26 september). Het Integraal Zorgakkoord – samenwerken aan gezonde zorg. Kwaliteit van de Zorg | Rijksoverheid.nl. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/kwaliteit-van-de-zorg/integraal-zorgakkoord
Nederlandse Zorgautoriteit. (2025, 2 oktober). Gezondheidszorg in beweging. https://www.nza.nl/onderwerpen/s/stand-van-de-zorg-2025/gezondheidszorg-in-beweging
Planbureau Voor de Leefomgeving. (2019, 18 juli). Zelfstandig thuis op hoge leeftijd. https://www.pbl.nl/publicaties/zelfstandig-thuis-op-hoge-leeftijd
Mail the editors